"Bütün yapmak istediğim, ardımda çocukluk dünyamın edebi bir betimlemesini bırakmaktı." "All I wanted was to leave behind a literary portrait of my childhood world."
Samsun, Çarşamba · Canik Dağları
Murat Akan, emekli bir öğretmenin kırk yıllık sessiz emeğinden doğan, Türk edebiyatının özgün seslerinden biridir. Canik Dağları'nın sisi, Yeşilırmak'ın sesi ve küçük bir kasabanın büyük hafızası onu yazar yaptı.
Murat Akan is one of the original voices of Turkish literature, born from forty years of quiet devotion. The mists of the Canik Mountains, the sound of the Yeşilırmak river, and the vast memory of a small town made him a writer.
Canik Dağları'nın eteklerindeki küçük bir köyde doğdu. İlkokul üçe kadar bu köyde okudu. Babası İstanbul'a gidince aile Gültepe ve Seyrantepe'deki gecekondulara taşındı. Gecekondudaki odalarında beş kardeş aynı yatakta yatarken, uyumadan önce uydurduğu öyküleri kardeşlerine anlattı. Hikâye etme alışkanlığı böyle başladı. Her fırsatta sinemaya kaçıyor, Tommiks ve Teksas çizgi romanlarını okul kitaplarının arasına sıkıştırıyor, çöplükte Jules Verne ve Kemalettin Tuğcu kitapları bulan çocuk; bugünün romancısıdır.
He was born in a small village at the foot of the Canik Mountains. When his father went to Istanbul, the family moved to the gecekondu neighbourhoods of Gültepe and Seyrantepe. Sharing a bed with four siblings, he would tell invented stories before sleep — that is how his storytelling began. The boy who sneaked off to the movies, tucked comic books into his schoolbag, and found Jules Verne novels in the rubbish dump: that is today's novelist.
Babası yetmişlerin başında Almanya'ya işçi olarak göç edince aile Berlin'e taşındı. Annesinin sabah dörtte temizliğe gittiği saatlerde yatağında kitap okuyordu. "Baktım ki işçi olmak bana göre değil, yarım bıraktığım okul hayatına yeniden döndüm" diyor. Ortaokulu Berlin'de, liseyi Samsun'da, üniversiteyi Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde tamamladı. Samsun ve İstanbul'da otuz yıl Türkçe öğretmenliği yaptı.
When his father emigrated to Germany in the early seventies, the family followed. While his mother left for cleaning work at 4 a.m., he lay in bed reading. "I saw that being a factory worker was not for me, so I returned to the school life I had abandoned," he says. He completed middle school in Berlin, high school in Samsun, and university at Ondokuz Mayıs University. He taught Turkish for thirty years in Samsun and Istanbul.
Seksenlerin başında öyküler yazdı, dergilere gönderdi — sonuç alamayınca yazdıklarını yırtıp attı. "Önce yaşayacak, okuyacak ve sonra yazacaktım" dedi kendi kendine. Latife Tekin ile mektuplaşmaları ve Akademi Öykü Ödülü Yarışması'na katılması bu dönemin izleridir. 2017'de emekliye ayrılınca, içinde kırk yıldır taşıdığı romanları yazmaya başladı.
In the early eighties he wrote stories, sent them to magazines — and received nothing. He tore up everything. "First I would live, read, and then write," he told himself. His correspondence with Latife Tekin and entry in the Akademi Story Award Competition are traces of that era. When he retired in 2017, he finally began writing the novels he had carried inside him for forty years.
Yaşar Kemal'in nehir romanlarından, Brecht'in toplumcu sanatından ve García Márquez'in büyülü gerçekçiliğinden besleniyor. "Bu iki romanın ve yazmakta olduğum üçüncü romanın üzerinde Yaşar Kemal'in esintisi olduğu bir gerçektir" diyor. Toplumsal hafızayı koruma ve genç kuşaklara aktarma misyonu taşıyan yazarın eserleri, Türkiye'nin 60-70'lerini masalsı bir dille yeniden inşa ediyor.
He draws from Yaşar Kemal's river novels, Brecht's social art, and García Márquez's magical realism. "The spirit of Yaşar Kemal hovers over these two novels and the third I am writing," he says. His works, which carry a mission to preserve collective memory and pass it on to younger generations, reconstruct Turkey's 1960s and 70s in a mythical language.
Edebiyat Nöbeti, Mavi Yeşil, Oggito, Akıl Fikir Müessesesi ve Yeniden Sesimiz dergilerinde öykü ve denemeleri yayımlandı. T24, Edebiyat Haber, Litarae, Mahalle Edebiyatı gibi platformlarda röportajlar verdi. Şu an Samsun Çarşamba'da yaşıyor ve dördüncü romanının son okumalarını yapıyor.
His stories and essays have appeared in Edebiyat Nöbeti, Mavi Yeşil, Oggito, Akıl Fikir Müessesesi and Yeniden Sesimiz magazines. He has given interviews on T24, Edebiyat Haber, Litarae and Mahalle Edebiyatı. He currently lives in Samsun's Çarşamba and is completing the final readings of his fourth novel.
2023
68 Kuşağı'nın dalgaları İris Kasabası'na ulaştığında, çocukların gözünden 12 Mart Muhtırası dönemi. Özgürlüklerin kısıtlanması, devrim beklentisi ve baykuşun gece sesleri. Otuz yıllık emeğin ilk meyvesi.
As the waves of the '68 Generation reach Iris Township, the March 12 Memorandum era is seen through children's eyes. Curtailed freedoms, revolutionary hope, and the owl's call in the night. The first fruit of thirty years of work.
Romanda İris Kasabası'nın "avare gençleri", cami yanı buluşmaları, Devgençler miti ve 12 Mart'ın karanlığı işleniyor. Baykuş, romanın sembolik karakterlerinden biridir — uğursuzlukları haber veren, gece gözcülüğü yapan, insanları uyaran bir çocukluk miti. "Kuş kısıp avlamak" metaforu: özgürlüklerin kısıtlanması, kapanlar ve devrim beklentisi.
The novel explores the "idle youth" of Iris Township, their meetings beside the mosque, the myth of Devgenç, and the darkness of March 12. The owl is one of the novel's symbolic characters — a childhood myth that heralds misfortune, keeps watch at night, and warns the living. The metaphor of "trapping a bird": curtailed freedoms, snares, and revolutionary anticipation.
Şair Necdet Arslan ve edebiyatçı Münire Çalışkan Tuğ, Kuş Kısmak üzerine kapsamlı inceleme yazıları kaleme aldılar (Edebiyat Nöbeti, Sayı 52). Adnan Binyazar Hoca'nın nesnel eleştirilerinden de yararlanan yazar, roman hakkında çok sayıda söyleşi verdi.
Poet Necdet Arslan and critic Münire Çalışkan Tuğ wrote analytical essays on the novel (Edebiyat Nöbeti, Issue 52). The author also benefited from the objective criticism of scholar Adnan Binyazar and gave numerous interviews about the book.
2024
Zamanların en iyisi, zamanların en kötüsüydü. 70'lerin çalkantılı döneminde aşk şarkıları, idamlar, kasaba sırları ve bir kurtarıcı bekleyen halk. Cinlerin, perilerin cirit attığı masalsı atmosferin romanı.
It was the best of times, it was the worst of times. In the turbulent 70s: love songs, executions, small-town secrets, a people waiting for a saviour. A novel of the mythical atmosphere where spirits once roamed.
Tomson karakteri, altmışlardan sonra ortaya çıkan, bir kurtarıcı bekleyen, kendisi hiçbir eylemde bulunmayan bir halkın cisimleşmiş halini temsil eder. Gerçek hayattan Raif'ten esinlenilmiş bu karakter, kasabada büyük para sırları ve toplumsal kaos ortamında hayata tutunmaya çalışır.
The Tomson character embodies a people who — since the 1960s — have been waiting for a saviour, taking no action themselves. Inspired by a real person named Raif, this character struggles to hold on to life amid the town's secrets of great wealth and social chaos.
"Bu romanı yazmak için otuz yıl bekledim" diyen yazar, Canik eteklerindeki kasabalar ve köylerin masalsı atmosferini, Yaşar Kemal'in Toros ve Çukurova betimlemelerinden ilham alarak kurguladı. Toplumsal hafızayı "müze gibi korumak" için yazılan kitap, T24'te büyük yankı uyandırdı.
"I waited thirty years to write this novel," says the author, who built the mythical atmosphere of villages and towns at the foot of the Canik range drawing inspiration from Yaşar Kemal's descriptions of the Taurus and Çukurova. The book, written to preserve collective memory "like a museum," received wide coverage in T24.
Üçlemenin son halkası. Yeni kadın sesleri, yeni bir kasaba, yeni bir dönem. Kalem hâlâ Canik'in sisi ve Yeşilırmak'ın sesiyle yaşıyor. Yazar son okumalarını yapıyor.
The final chapter of the trilogy. New female voices, a new township, a new era. The pen still breathes the mist of Canik and the voice of the Yeşilırmak. The author is completing final revisions.
Neden Okuyorsunuz?Why Do You Read?
Kitap okuduğumuz anlar zamanın durduğu anlardır; kitap okumadığımız anlar ise zamanın akıp gittiği anlardır. Ben, zamanı durdurmak için okuyorum.The moments we read are the moments time stands still; the moments we do not read are when time flows away. I read in order to stop time.
— Murat AkanNeden Yazıyorsunuz?Why Do You Write?
Yaşadığımız dünyayı yaşanmaz hale getiren büyüklerin dünyası yerine çocukların o saf, masum dünyasını koymak için yazıyorum. Yalnızlığımızı ancak kitaplarla yok edebiliriz.I write to place the pure, innocent world of children in place of the adult world that makes our world unlivable. Our loneliness can only be dissolved through books.
— Murat AkanRoman Yazmak Ne Değiştirir?What Does a Novel Change?
Roman yazarak, öykü anlatarak elbette her şeyi değiştirebiliriz; ancak burada kritik olan şey, okuma alışkanlığı genimizin olup olmadığıdır.By writing novels and telling stories we can of course change everything; but the critical question is whether reading is in our genes.
— Murat Akan, Edebiyat Haber 2023Hayatın Amacı Nedir?What is the Purpose of Life?
Sakin bir hayat olmalıdır. İnsan gürültü ve kargaşadan uzak, sağlıklı bir çevrede ailesiyle mutlu yaşayabilmelidir. Asık suratlı insanlar ülkesi haline geldik; gülen, mutlu insanlar ülkesi olmayı hedeflemeliyiz.Life should be quiet. A person must be able to live happily with family, away from noise and chaos. We have become a country of frowning people; we should aspire to be a country of smiling, happy people.
— Murat AkanSanat Nedir?What is Art?
Sanat, imgeler aracılığıyla gerçekliğin yeniden üretilmesidir. Ben de gerçek hayatı değil, gerçek hayattaki imgeleri anlatmak istiyorum.Art is the reproduction of reality through images. I wish to depict not real life itself, but the images within real life.
— Murat Akan, T24 2024 (Avner Ziss'ten ilhamla)Bu Romanları Yazmak İçin Kaç Yıl Beklediniz?How Long Did You Wait to Write These?
Marquez bir romanını yazmak için otuz yıl beklemiş. Şu sıra yazdığım üçüncü kitabımı da sayarsak yaklaşık kırk yıl bekledim bu romanları yazmak için.Márquez waited thirty years to write one of his novels. Counting the third book I am writing now, I waited approximately forty years to write these novels.
— Murat Akan, T24 2024"Eğer daha önce yazılmış olanları alt edemeyeceksen, herhangi bir şey yazmanın hiçbir anlamı yoktur."
Ernest Hemingway · Yazma Üzerine
"Yazarlar için en iyi öğrenme yöntemi, aynı zamanda öğreterek öğrenmektir."
Bertolt Brecht · Sosyalist Gerçekçilik Üzerine
"Sanat, imgeler aracılığıyla gerçekliğin yeniden üretilmesidir."
Avner Ziss · Estetik
Tomson karakteri ülkenin tarihsel-toplumsal gelişimi incelendiğinde, altmışlardan sonra ortaya çıkan, bir kurtarıcı bekleyen, kendisi hiçbir eylemde bulunmayan bir halkın cisimleşmiş halini temsil etmektedir. Yazar ayrıca TRT Radyo 1'e davet edilmişken romanının içeriği nedeniyle sansürlendiğini de anlattı.
The Tomson character embodies a people who — since the 1960s — have been waiting for a saviour, taking no action themselves. The author also described being censored from TRT Radio 1 due to the political content of Kuş Kısmak.
Röportajı OkuRead Interview →Kuş Kısmak romanı üzerine kapsamlı söyleşi. Yazar, 30 yıllık yaratım sürecini, Hemingway'in "daha önce yazılmış olanları alt etmek" zorunluluğunu ve ilk baskıyı "kollarında sallayarak" karşılamasını anlattı.
A comprehensive interview about Kuş Kısmak. The author describes thirty years of creative process, the Hemingway obligation, and cradling the first print run in his arms.
Röportajı OkuRead Interview →"Bir keresinde Kuş Kısmak romanımla TRT Radyo 1 Gecenin İçinden programına katılacaktım ama romanımın içeriği nedeniyle sansürlendim." — Murat Akan
"I was once invited to TRT Radio 1's Gecenin İçinden programme with my novel Kuş Kısmak, but I was censored because of the novel's content." — Murat Akan
— Murat Akan kimdir, bunu bilelim isterim.Who is Murat Akan — let us know.
Canik Dağları'nın eteklerindeki küçük bir köyde doğdum. Gecekondudaki odamızda beş kardeş aynı yatakta yatıyorduk. Uyumadan önce uydurduğum öyküleri kardeşlerime anlatıyordum. Benim hikâye etme alışkanlığım işte böyle başladı.
I was born in a small village at the foot of the Canik Mountains. Five siblings shared a single bed in our gecekondu room. Before sleep I would tell invented stories to my brothers and sisters. That is how my storytelling habit began.
— Bu romanları yazmak için kaç yıl beklediniz?How many years did you wait to write these novels?
Marquez bir romanını yazmak için otuz yıl beklemişti. Şu sıra yazdığım üçüncü kitabımı da sayarsak yaklaşık kırk yıl bekledim bu romanları yazmak için.
Márquez waited thirty years to write one of his novels. Counting the third book I am writing now, I waited approximately forty years to write these novels.
— Romanı bitirince ne hissettiniz?How did you feel when you finished the novel?
Yaratmanın ne kadar güzel bir şey olduğunu düşündüm. Yayınevimin gönderdiği ilk baskıyı kollarımın arasına aldım, elimi başının üzerinde gezdirdim, yüzünü okşadım, kollarımda salladım, salladım…
I thought about how beautiful a thing it is to create. I took the first print run in my arms, ran my hand over its cover, caressed its face, and rocked it, rocked it in my arms…
— T24, Hasan Öztürk, 24 Kasım 2024
Röportaj talepleri, etkinlik davetleri veya okur mesajları için sosyal medya hesapları veya yayınevlerimiz aracılığıyla iletişime geçebilirsiniz. Murat Akan, Samsun Çarşamba'da yaşıyor ve yeni eserini yazmaya devam ediyor.
For interview requests, event invitations, or reader messages, please reach out via social media or through the publishers below. Murat Akan lives in Samsun's Çarşamba and continues working on a new novel.